Mówiąc lapidarnie – oświecenie nie ma dziś wzięcia. Co poszło nie tak? Gdzie nastąpiło załamanie?” – zauważa i pyta prof. Może idea wyprowadzenia ludzkości raz na zawsze w dojrzałą dorosłość była z góry skazana na porażkę, może człowiek wcale nie chce przestać być dzieckiem? Skoro tak, ilu przedstawicieli Homo sapiens na poważnie głowi się nad tym, co jest racjonalne w życiu? Niech zaprzysięgli (w swym mniemaniu) zdroworozsądkowcy nie spodziewają się jednoznacznej odpowiedzi. Racjonaliści nie powinni jednak upadać na duchu – jeśli nie chcą, by całą przyszłość ludzkiego gatunku przyszło powierzyć sztucznej inteligencji. O różnych kulturowych zdobyczach ludzkości opowiadają autorzy artykułów w tym wydaniu „Niezbędnika”. Choć bowiem nasza racjonalność jest wątpliwa, to wielu nie poddaje się dziejowemu pesymizmowi i uparcie poszukuje rozsądnych rozwiązań. Albo, przynajmniej, zrozumienia tego, co się z nami i wokół nas dzieje...