550-lecie parlamentaryzmu Rzeczpospolitej - Wacław Uruszczak



Format: pdf, epub, azw3
Rok wydania: 2018
Rozmiar: 5.5 mb
Wersja Językowa: Polska
Archiwum: 7zip (bez kompresji)

Parlamentaryzm to system organizacji państwa, polegający na funkcjonowaniu w strukturze naczelnych organów władzy stałych instytucji reprezentujących jego obywateli. Pierwszorzędną instytucją tego rodzaju jest parlament złożony z wybranych przez obywateli przedstawicieli, korzystających z prawa do współdecydowania o sprawach publicznych. Współczesny parlamentaryzm polski stanowi fundamentalną część ustroju politycznego Rzeczypospolitej, decydującą o jej demokratycznym obliczu. Do organów naczelnych państwa należą Sejm i Senat, w których zasiadają wybrani przez naród posłowie i senatorowie. Sejm i Senat stanowią główne organy władzy ustawodawczej, wyposażone nadto w kompetencje kreacyjne i kontrolne. W Polsce tradycje parlamentaryzmu sięgają czasów średniowiecza. W wyniku długiej ewolucji ustrojowej w dawnej Polsce doszło do powstania w drugiej połowie XV w. sejmu walnego, jako organu przedstawicielskiego, spełniającego w Królestwie rolę reprezentacji narodu politycznego, którym była szlachta. Organ ten wykonywał funkcje ustawodawcze i kontrolne. Najstarszym tego rodzaju organem parlamentarnym był Sejm Walny Królestwa Polskiego, obradujący w Piotrkowie od 9 do 31 października 1468 r. Uczestnikami tego sejmu, poza samym królem, byli członkowie rady królewskiej, czyli „panowie rada”, z czasem zwani senatorami, oraz posłowie, wybrani na sejmikach wojewódzkich przedsejmowych, gromadzących lokalną szlachtę, upoważnieni do jej reprezentowania. Historia parlamentaryzmu w dawnej Polsce stanowi lekcję na przyszłość. W XV i XVI w. parlamentaryzm dawał niezwykłą siłę i zdolność rozwoju państwu, które od 1569 r. stało się wielką wspólnotą narodów: Polaków, Litwinów, Białorusinów, Ukraińców, Niemców i innych. Występujący w kolejnych stuleciach stopniowy zanik pozytywnych postaw w życiu publicznym, które zdominowały prywata i pycha elit, sprawiał, że instytucje parlamentarne, w szczególności sejm, ulegały dekompozycji i anarchii. Państwo upadło w wyniku rozbiorów, spowodowanych agresją mocarstw ościennych, z całą bezwzględnością wykorzystujących słabości ustrojowe Rzeczypospolitej i uległość skorumpowanych elit. Na przekór polityce mocarstw zaborczych wola narodu polskiego odzyskania niepodległości nie zginęła w XIX w. i po latach zaborów pozwoliła odbudować niepodległe państwo. Korzystajmy z tych doświadczeń także dzisiaj.